Pagodas, gewyde stapels

Eerste in ‘n reeks van twee

Ek het af en toe van pagodas in die omgewing van tempels in Suid-Korea bewus geword.  Die argitektoniese geskiedenis van hierdie konstruksies kom uit die oertye en hulle word in een vorm of ander dwarsdeur Asië gevind — Indië, Suid-Asië, China, Japan en Korea.  Daar word gesê dat dit oorspronklik deel was van Taoisme en is vandag hoofsaaklik ‘n Boeddhistiese simbool.

Dit word met meditasie assosiëer, met die uitvoer van seker rituele en is tradisioneel die stoorplek vir gewyde voorwerpe.

Die Seogatap pagoda by Bulguksa, gebou 8ste-eeu a.d

Toe ek hierdie pagoda sien, was ek nie bewus van die geskiedenis nie.  My Koreaanse kollega het aangedring om hier afgeneem te word. Vir eeue, het ek later geleer, was dié pagoda van hout gemaak en seker met die vernietiging en plundering van die Japanese invallers in die 1590s, is dit eers in die 20ste-eeu met graniet herstel.  Daar word gesê dat die eerste houtblok drukskrif is in die tweede vlak van hierdie pagoda ontdek.  Ek is nie seker wanneer dit kon gebeur het nie en sal my verbaas as dit ná die 1590s was.

Om hulle patrimonie te beskerm, het die Koreane oor die jare besluit om pagodas van verskillende streke na die hoofstad te bring.  Ek is hier met een afgeneem maar, om die waarheid te sê, is ek nie seker of dit wel ‘n pagoda is nie.  Die vlakke, wat tradisioneel in ongelyke getalle is, lyk maar karig.

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

Junie, 2019

 

Bron

Wikipedia pagodas

Nota:  Ek noem die eerste houtblok drukskrif.  Daar is ‘n goeie saak dat die Koreane, seker onder die toesig van Chinese monnike, tagtig jaar voor Gutenberg in Europa die eerste beweegbare houtblokke vir drukskrif ontwerp het.

 

Beelde

My foto’s

 

 

 

 

 

Advertisements

Avenue des Dames Blanches

Daar word gesê dat hierdie wêreld waardeur ons reis, nie van atome gemaak is nie, maar van stories.  Wat vir my mooi is, is dat ons skeppings en die waarheid deurmekaar dwarrel.

Jy sien ‘n naam van ‘n straat en jy wonder waar op aarde kon hierdie naam vandaan gekom het  —  kyk Kaapstadse Kromelbowlaan.  Minder dramaties (of absurd) is die naam Avenue des Dames Blanches wat ek in hierdie ou stad op afgekom het.

In Suid-Afrika sou so ‘n naam op ‘n spesifieke wyse ervaar word en daar sou interessante spekulasie hieroor wees.

Hier in Antibes se argiewe is die feite karig, tog tergend.

Dié straat (avenue) wat vroeër privaat was, is vernoem na twee dames wat hulle elke dag, winter of somer, wit geklee het — van kop tot tone: hoed, baadjie, gordel, rok en skoene.  Ek sou nie kon sê wat “privaat” in praktiese terme was nie en wanneer hierdie twee dames hulle naam daar gemaak het nie.  Dit kon twee eeue gelede gewees het; dit kon vyf eeue gewees het.   Dit is ‘n ou stad, dié.

Die argief noem dat hulle “nie sisters was nie”.  Beteken dit “nie uit dieselfde gesin, bloedverwant, nie”?  Of beteken dit dat hulle nie nonne was nie?

Dié Marthe en Henriette … die argief noem nie hulle vanne nie, maar sê tog dat hulle by die Chateau des Enfants met kinders op die Kaap van Antibes hulle bearbei het, onder die toesig van ene meneer Davidson, ‘n Engelse naam wat soos ‘n paal bo water staan.

Wat is die storie?  Was hulle tog aan een of ander klooster verbonde?  Was die wit kleding (tot die skoene!) om mense hulle te laat respekteer?  As daar om hulle gedrag bygelowe wat toe hoogty gevier het, ontstaan het, was dit deel van die strategie.  Was die wit kleding hulle verwering teen ‘n wêreld waar daar vir vroue min respek was?  Waar vroue meermale mishandel was?  Waar daar ‘n lang en steurende geskiedenis van summiere teregstellings van “hekse” deur waansinnige hordes is?  Ja, wit kleding, ‘n blakende stelling, is universeel die simbool van reinheid.

Ag, Marthe, Henriette … wie was julle?  Ek sien julle … sneeu beelde in ‘n sepia dorp … julle haas die loerende oë verby, met ‘n gesprek wat niemand ooit gehoor het nie.

 

Ek staan op die sypaadjie van die straat.  Mense loop haastig op en af, elkeen in hul eie weer.  Motors suis verby.

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

Junie, 2019

 

Bron

Pierre Tosan : Dictionnaire d’Antibes Juan-Les-Pins.  Hepta, Antibes, 1998.

 

Beelde

My foto

My tekeninge

 

Kyk ook in LoerToer

Twee straatname, 22.4.2017

‘n Straatnaam en ‘n gedenkplaat, 8.5.2019

 

 

 

 

 

Guy de Maupassant, skrywer

Dit bly interessant — om te loop waar hulle geloop het, om te sien wat hulle gesien het, hulle wat die boeke ons van geleer het, die beroemdes.  In dié geval is dit Guy de Maupassant (1850-1893) die Franse skrywer, beskou as die voorloper van die moderne kortverhaal.  Sy roem en invloed is groot.

In sy kort lewe publiseer hy oor die 300 kortverhale, ses romans en drie reisjoernale.  Mense soos Nietszche en Tolstoy swaai hom die hoogste lof toe.  Die gevolg was dat hy hom ‘n seiljag gekoop het en die wêreld volgery het.  Antibes, waar sy broer gebly het, was wonderlik vir hom en ons word gesê dat hy baie daar gekom het.  Maar dit is juis hier, of na aan Antibes, in Cannes, waar die tragedie afgespeel gespeel het.

Les Remparts, Antibes

In die ensiklopedie van Antibes, sê hulle dat die verslag van die “verskriklike nag” kom van sy matroos, Bernard, wat die storie nie sonder trane kon vertel nie.  Saam met hom was François, die “valet”.  (Wat sou die ekwivalent op Afrikaans wees?) Die ensiklopedie beskryf dié François as ‘n “getroue man”.  Dit moes vir hulle gou duidelik geword het dat de Maupassant, al sy intellektuele talent en werksvermoeë ten spyt, ‘n erg depressiewe man was.  Die aanlyn biografie sê hy het aan sifilis gely en die ensiklopedie sê dit was neuralgie.  Hy het in elk geval gebruik gemaak van verdowingsmiddels wat nie juis die situasie verbeter het nie

Op die “verskriklike nag”, die tweede Januarie, 1892, gryp hy sy rewolwer, hou dit teen sy kop en trek die sneller … eenkeer … tweekeer, drie.  Seker omdat hy iets vermoed het, het François die koeëls vooraf verwyder. Maar dit keer de Maupassant nie.  Hy gryp sy skeermes en poog om homself keelaf te sny.  En toe, wat al baie in sulke gevalle gebeur het, bebloed en al-skreeënd, roep hy om hulp.  Hulle het hom gered, maar sy vermoeë om te skryf was daarmee heen, iets wat hy al ‘n tyd van bewus was.  Hy is hierna na ‘n gestig in Parys geneem waar hy agtien maande daarna oorlede is.  Hy was twee-en-veertig jaar oud.

Oor Antibes, skryf hy “Ek het nog nie iets so ongewoon, so pragtig gesien nie … Dié klein dorp wat die oop see binneval, te midde van die Groot Baai van Nice.  ‘n Reuse golf breek oor die voet van die vesting, en verskerwe in blomme skuim; en ons kon die huise op mekaar sien klouter tot die twee torings teen die lug, soos horings aan ‘n oeroue helm …”

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

Junie, 2019

 

Bronne

Dictionnaire d’Antibes Juan-Les-Pins, red. Pierre Tosan.  Hepta, Antibes. 1998.

Wikipedia Guy de Maupassant

 

Beelde

Wikipedia Guy de Maupassant

Antibes – Antibes Juan-Les-Pins. Editions A.R.T. 1991.

Cap d’Antibes

As jy van die middel van die foto links beweeg, is jy in Juan-Les-Pins, die aangrensende dorp aan Antibes.  Hier is ‘n straat na de Maupassant genoem.  As jy van die middel regs beweeg, kom jy by die baai wat die “twee torings” waaoor hy skryf, is.  Die berge is die Voor-Alpe.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Die standbeeld van ‘n digter

Derde in ‘n reeks van drie

In die Eerste Wêreldoorlog staan Kaiser Wilhelm voor die beeld in die Korfu-tuine en met veragting, vra hy, Wat doen dié kêrel hier?  Weereens is daar die bedreiging van vernietiging.

Kaiser Wilhelm II

Die keiser van Duitsland het Heine as die “die slegste vuilis van die Duitse digters” beskou, ‘n toegewyde skrywer uit ‘n Joodse agtergrond, wie se werk al vanaf 1843 in Duitsland verbied is.  Sadisties sê die keiser, “Dit is nodig om my vyande te vergewe, maar nie voor hulle opgehang is nie.”

Die standbeeld is van Korfu verwyder.  Onder voortdurende dreigemente van vernietiging, is die beeld deur Julius Campe, die uitgewer van Heine se werk, in besit geneem.  Hy het die beeld aan Hamburg geoffer.  Dit was die jare twintig toe antisemitisme aan die toeneem was.  Die publieke debat het onder die leierskap van Adolf Barteis plaasgevind, ‘n skrywer wat in die volgende dekade toe Duitse Nasionale-Sosialisme voortou neem, sy plek daar sou volstaan.  Die standbeeld is weereens afgekeur op gronde van Heine se “anti-patriotiese houding”.  Julius Campe het dreigemente ontvang dat as hy die standbeeld bly wegsteek, sou hulle dit by hom kom konfiskeer.  Die nood om die standbeeld uit Duitsland te kry was groot.

Die oplossing kom toe van Olga, die dogter van die uitgewer Campe.  She was met ‘n ryk man getroud, Edmond Bouchard, direkteur van teaters in Parys, wat ook die Folies Bergère insluit.  Dié man is van Toulon afkomstig.  Hy het ‘n eiendom daar gehad.

Toulon sou dan die bestemming van Heine se standbeeld word.  In 1939, is die beeld op ‘n boot van Hamburg na Marseille geneem.  Toe dit daar aankom, wag ‘n trok wat die beeld Toulon toe neem.

Tydens die Duitse besetting in die Tweede Wêreldoorlog, is die beeld met sorg weggesteek.  Dit bly toe daar tot die Duitsers deur die Gealliëerde magte oorheers is.  In 1956 het die stadsleiers van Toulon ingestem om die standbeeld van die Duitse digter in die Jardin d’Acclimitation daar te stel.

Brons beeld van Heine deur Grzimek in Berlyn.

Dit is vandag daar.  Duitse skrywers en belangstellendes het in 1997, twee honderd jaar na Heine se geboorte, met Toulon gepleid om die standbeeld terug Duitsland toe te stuur.  Hulle self het in Berlyn en in Bremen moderne standbeelde te ere van Heine opgerig.  Die beeldhouer was Grzimek wat die beelde in 1954 geskep het, nie sonder hewige kritiek van kenners nie:  die saak van Heinrich Heine het nou ‘n teer saak in post-oorlogse Duitsland geword.  Elders het Düssseldorf die universiteit na hom vernoem en ander beelde in verskeie plekke is daargestel.

Standbeeld van Heinrich Heine, Toulon

Hy sit daar onder die bome van die botaniese tuin, ingedoke, sy hare wild.  Met sy regterhand wys hy met sy vinger vorentoe.  Op sy skoot is daar ‘n manuskrip.  Blykbaar kan mens nie uitmaak wat daar geskryf is nie —  dalk ‘n liefdesgedig of ‘n traktaat oor gelykheid.  Hy het ‘n buurman — ‘n gedenkreliëf met die naam Frédéric Mistral,  die Provensaalse digter wat in 1905 die Nobelprys verower het.  Ek meen die mense van Toulon sal goed kyk na hulle Duitser, veral in die huidige klimaat van antisemistisme (Februarie 2019), maar seker ook omdat die woorde van ‘n digter nie aan lande gebonde is nie.

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

Mei, 2019

 

Bronne

La Statue du poète Heine « Réfugiée » à Toulon, deur André Peyrègne. Nous, Nice-Matin. Februarie, 2019

 

Beelde

Wikipedia – Kaiser Wilhelm, Heine 

 

                                         “Die hoogste begrip van die liriese digter is deur Heinrich Heine aan my                                                gegee.  Ek soek vergeefs die millennië deur vir ‘n soortgelyke soet en                                                  hartstogtelike musiek.  Hy het die heilge boosheid waarsonder ek my nie                                            perfeksie van verbeel nie.  En hoe ongelooflik gebruik hy Duits … “

–  Friederich Nietzche

 

 

Die standbeeld van ‘n digter

Tweede in ‘n reeks van drie

Die Oostenrykse Prinses Elisabet, bekend as Sisi,  het ‘n korrespondensie met Heine aangegaan.  Hou in gedagte dat Heine as radikale denker wat die aristokrasie omver wou gooi, word nou deur ‘n aristokraat gehuldig.  Sy self was eksentries, onvoorspelbaar en het met moeite haar edelrol gevul.  Haar briewe aan hom grens aan erotika.  Hier is ‘n voorbeeld.

Aan my meester / my siel ween, sy verheug haar, sy huil /  vannag was sy een met jou siel / sy is so intiem, so fors vasgehou. /  Jy druk haar teen joune met vuur /  Jy het haar bevrug, gevul met geluk./  Sy sidder en beef weer, al is sy kalm.

Heine is in 1856 oorlede.  Hy was 59 oud.  Sisi het in 1873 die Deense beeldhouer, Hasselrüs, aangestel om ‘n standbeeld van Heine te skep.  Sy het gou ontdek dat die stadsvaders van Düsseldorf niks met die beeld te doen wou hê nie.  Inteendeel, die beeld was in gevaar van vernietiging.

Heine in 1851, oud en siek

Die standbeeld is toe in 1892 na die familie-chateau in Korfu, Griekeland, vervoer, waar dit jare in die tuine gestaan het.  Sisi het saans, snags, by die voete van die beeld gesit en geglo dat sy met Heine se gees kommunikeer.  Sy sê sy verse op, dit wat haar aan haar kinderjare in Duitsland laat dink:  “Ek het altyd ‘n vaderland gehad.  Die eike, so hoog, die viooltjies wat knik.  Dit was ‘n droom.  Gekus deur Duits, en op Duits gesê, die woorde, ‘Ek is lief vir jou’.  Dit was ‘n droom.”

Tragies, het sy in 1898 in ‘n sluipmoord deur ‘n anargis haar lewe verloor.

 

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

Mei, 2019

 

Bronne

La Statue du poète Heine « Réfugiée » à Toulon, deur André Peyrègne. Nous, Nice-Matin. Februarie, 2019

Wikipedia Elizabeth Austrian empress

My vertaling van die gedig uit Frans 

 

Beelde

Wikipedia  Elisabeth, Heinrich Heine

 

 

 

 

Die standbeeld van ‘n digter

Eerste in ‘n reeks van drie

Waar mens bly, is daar stories.  En, as jy hard genoeg soek, waai die feite van daardie stories jou van jou voete af.  Die geskiedenis van die standbeeld van die Duitse romantiese digter Heinrich Heine (1797-1856) in die botaniese tuin van Toulon, so tagtig kilometer van my af, is een van daardie verhale.  Die digter self het nooit naby dié kusstad gekom nie.  En, soos Kaiser Wilhelm later in ander omstandighede oor hierdie beeld gesê het, Wat doen dié kêrel hier?

Dit is ‘n epiese verhaal.  Dit is ‘n verhaal wat lig werp op latere groter geskiedenisstrominge in die 20ste-eeu.  Dit is ‘n verhaal oor ‘n epog, oor mense, oor ‘n wêreldsiening wat verdwyn het en op ‘n manier ons armer gelaat.  Dit is ‘n verhaal oor poësie, oor die gees van poësie, oor liefde en haat, oor rebelle, oor ekstase en tragedie.  En uiteindelik, oor die ironie van hierdie beeld in ‘n suid-Franse kusstad.

Ek moet bieg.  Ek het nog nooit die standbeeld gesien nie, nog nie die botaniese tuine – Jardin d’Acclimatation –  in die voorstad van Mourillon besoek nie.  Dit is die verhaal wat my omklap.

Ek het eers van Heine se gedigte bewus geword in die lieder van Schumann en Shubert.  Die lys van komponiste wat van sy liriese poësie gebruik gemaak het, is lank. Die liefde, die natuurskoon, Germaanse volksverhale — dit was die onderwerpe wat hom as een van die voorste romantiese digters naam gegee het.

Die Rynland wat Heine in sy woorde gesing het

Heine in 1829

 

Hier lê die somershitte

Aan die kuns van jou skone wang

Hier lê die winterskoue

Waar jou hart verlang

Dit sal verander, geliefde

Die einde, nie die aanvang

Die winter aan jou skone wang

Die somer waarna jy verlang 

Maar (daar is altyd ‘n “maar”) die sosiale en politiese klimaat  sou hom nie steun nie.  Hy was verlangs familie van Karl Marx, het briewe met die ou man gewissel en die ideologie gevier.  In die konserwatiewe wêreld van Düsseldorf, in die destydse Pruïsse, waar Heine gebore is, veral ná die Napoleoniese oorloë, is Heine as onpatrioties beskou.  Net so beduidend was die feit dat Heine van ‘n Joodse agtergrond afkomstig is.  Dié antisemitisme wat tagtig jaar later Duitsland die duiwel sou laat omhels, was in die eerste helfde van die 19de-eeu al daar.  Heine vlug Parys toe.

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

Mei, 2019

 

Bronne

La Statue du poète Heine « Réfugiée » à Toulon, deur André Peyrègne. Nous, Nice-Matin. Februarie, 2019

My vertalings van die gedig uit Engels

 

Beelde

Wikipedia Heinrich Heine

Wikipedia  19de-eeuse skildery

 

‘n Straatnaam en ‘n gedenkplaat, Antibes

In ‘n dorp soos Antibes, drie duisend jaar van geskiedenis wat ons van weet, sal daar straatname wees wat die oog vang en dan ook gedenkplate.  Die twee wat hier genoem word het ‘n redelike onlangse oorsprong.

Dié naam, by ‘n busstop naby ‘n verkeersirkel, interesser my.  Ek doen bietjie navorsing.  Dié Diables Bleus (Blou Duiwels) is ‘n genootskap van Alpynse jagters wat al in die 19de-eeu gestig is.  In die Eerste Wêreldoorlog, is die naam uitgebrei tot kompanjies van Franse soldate wat die bewondering vir hulle veglustige gees van hulle Duitse vyande gewen het en, natuurlik, die blou uniforms.  In Grenoble is daar ‘n monument wat die Diables Bleus eer.   Die naam vir die busstop en verkeersirkel is in 1963 deur die Stadsraad van Antibes verklaar.

‘n Houtskooltekening van die Diables Bleus tydens die Eerste Wêreldoorlog

‘n fantasie-poster uit die Eerste Wêreldoorlog

Die tweede naam, ‘n gedenkplaat, ook met die Eerste Wêreldoorlog gekoppel, het my as Suid-Afrikaner in ‘n Franse omgewing getref.  Dit is ‘n eerbetuig aan Generaal Charles Alexis Vandenberg.

“Ici est né le 20 janvier 1858 le General VANDENBERG Commandant de Corps d’armée pendant la Guerre 1914-1918 Gouverneur du Grand Liban Grand-Croix de la Légion d’Honneur”

Gebore in 1858 in die middeleeuse buurt van Antibes, het hy as jong man gou opgang in die militêre wêreld gemaak, veral in Bretagne, ver van sy geboorte dorp.   Hy is in 1915 tot generaal bevorder en beleef die afskuwelikhede van Verdun. Ná die oorlog, ontvang hy die Légion d’Honneur, die hoogste erkenning van Frankryk.  In 1926 is hy bevorder tot die Goewerneur van Libanon in die Middel-Ooste.

Die naam Vandenberg is Vlaams of Hollands en ek word weer getref hoe geïntegreer die wêreld oor die afgelope eeue geword het.  Die van van ‘n onlangs president in Frankryk … François Hollande.  En nog ‘n onlangse president, Nicolas Sarkozy.  Wikipedia vertel ons dat Sarkozy, in Parys gebore, ‘n helfde Hongaars Protestant is, ‘n kwart Grieks-Joods, ‘n kwart Frans-Katoliek.  Dalk is Charles Alexis Vandenberg se geskiedenis eenvoudiger.  En laat ek nie my eie eksotiese geskiedenis vergeet nie – ‘n Vlaams-Hollandse van tussen die name van die Grikwa-Tswana-Khoi-San van suidelike Afrika.

© Willem van der Walt  (Vanderwalt?) 

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

April, 2019

 

Bron

Pierre Tosan : Dictionnaire Antibes Juan-Les-Pins. Hepta-Antibes, 1998.

Wikipedia Sarkozy

 

Beelde

My foto 

Diables Bleus – YouTube,  Eerste Wêreldoorlog poster

Vandenberg – fr.wikipedia

 

 

 

 

%d bloggers like this: