Koos du Plessis – ‘n vuisvol lirieke

 Sy erns was in skadu gesluier.  Ek het onlangs gehoor dat ‘n kunstenaar is iemand wat sy wond met sy werk genees.  Ek sal self nie kan sê nie  –  die skeppende proses is kompleks.  In hierdie paar lirieke is daar geen verwysing na die destydse omliggende (politiese) wêreld waarin hy sy laaste jare deurgebring het nie; sy saak is innerlik.

In Sprokie van ‘n stadskind is daar ‘n soeke na dit wat verlore is, wat dalk nie eers bestaan nie.  Die beeld van die “neonboog” is rakelings sinies.  Die mate van hoop om betekenis in die lewe (“geluk en vreugde”) te vind, word aan die woord “dalk” vasgespyker.  En die verontnugtering skemer deur: “dalk ‘n brokkie son”.  Vir hierdie “stadskind” het die soeke dalk geen einde nie.

Vermiste mense se opset is die wêreld van die gereg met sy onbuigsame, hartelose maatstawwe.  Die persoon (minnaar?) wat gesoek word, is vermis, maar het spoorloos verdwyn.  Waarom laat hierdie liriek my aan die kneuswolke van Kafka dink, met swakbeligte gange en onmenslike mense?  Rakelings dui die beelde die apokalips aan, met ‘n wemelende angs.  Weereens, is die soektog futiel.

Koue Vuur voel vir my soos ‘n donker nag van die siel — “die vuur is in my kop”.  Dit is ‘n intieme beskrywing van ‘n innerlike stryd:  die verskeurende teenstrydighede, die angs en verlange, sy pogings om vrede en die voortdurende dors.  Die saak is dringend want “die vuur vreet my stuk-stuk op”.  En daar eindig die liriek, sonder enige troos.

In Kinders van die Wind  is die stryd verby.  Dit wat nog iets kon beteken het, is verlore — die “ou, ou liedjie” se woorde is vergete.  Tog is daar verlange, ‘n hunkering wat finaal oorgee aan ‘n wind wat alles wegwaai.  Praat hy oor die dood?  Hierdie ikoniese lied in Afrikaans, is donker en dit sê iets van almal vir wie dit na aan die hart is:  ons weet dat ons is net “soekers wat nooit vind”.  En soos ‘n digter lank gelede gesê het, “Dis al.”

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

November, 2018

 

Liriekbronne

Flashlyrics

 

Beelde

My grafieke (gepubl RotsWolk).  Die internet is te suinig met hulle foto’s van Koos.

Die kitaar-hand is vriendelik deur Donatello geleen.

 

Advertisements

Universiteitsoord kerk, Pretoria

Die Universiteitsoord NG Kerk in Pretoria is in 1965 gebou, met die ontwerp deur Jan van Wijk.  Dié argitek is ook vir die Taalmonument bekend.  Vir my, is dié twee ontwerpe die piek van Suid-Afrikaanse argitektuur.

Ek het die kerk in die laat-sestigerjare besoek.  Dit was ‘n openbaring vir my.  Vyftig jaar daarna word dit nog meer merkwaardig.  Vir meer as ‘n eeu voor Van Wijk se kerk was die ontwerpe van kerke deur die land streng neo-goties:  ‘n kerk moet lyk soos ‘n (Europese) kerk.  Van Wijk se ontwerp sabel dié tradisie.  Maar die ontwerp is nie net eksentries post-modern nie.  Daardie ontwerp rys uit die oudste tradisies van geboue in Afrika, veral die Sahel-gebied.  Maar die Zimbabwe ruïnes is ook daar,  geboue omhul in een van die grootste misteries van die vasteland.

‘n Oer-struktuur

Oer-steenwerk

Binne is die kerk anders as ander kerke.  Die kleurglas, die preekstoel, die altaar, die steenwerk … die voorportaal is só ontwerp dat jy nie kan help om op te kyk nie, iets wat hy weer met die Taalmonument gebruik het.

Kleurglas

Kleurglas

Jan van Wijk is een van ons grootste argitekte.  Daarby, was hy ‘n profeet.  Dit word gesê dat ‘n profeet word nie in sy eie land geëer nie, maar in sy geval was sy mense, dié wat sy ontwerpe aanvaar het, ook aan die verander.

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

November, 2018

 

Beelde

Die foto’s wat hier gebruik word, is tien jaar gelede deur ‘n Pretoria fotograaf aan my verstrek.  Die naam het verlore geraak. 

 

Kyk ook

Die Afrikaanse Taalmonument, Die Pêrel  28.01.2017

Die Gebroke Tempel, Bellville  26/08/20 16

 

Altamira

Jare gelede, in Noord-Spanje, besoek ek Altamira, grotte met pre-historiese kuns.  Die plek is nou ‘n Wêrelderfenis Werf.  Ek erken dat ek nie mooi verstaan het wat ek daar besigtig het nie.  En ek wonder hoeveel ander mense die volle implikasies begryp.

Daar word oor die ouderdom van dié rotskuns gestry.  Huidig dui die gesprekke op 14,000 tot 18,000 jaar.  Die Franse grotte soos Lascaux en Chauvet, sê hulle, is ouer.  En selfs dié rotskuns is nie die oudste pre-historiesie kuns nie.

Toe ek daar was, is die toeriste bedryf ‘n bietjie onafgewerk.  Die gids kon g’n woord Engels praat nie, maar hy stop flitse in ons hand en waai dat ons hom die grot in moet volg.  Die afstand tussen die mond van die grot en die rotskuns self is ‘n saak van bespreking.  Teorieë dui op ritueelgebruik van die beelde.

Ons is gesê om op ons rûe te lê en die lae rotsplafon so te besigtig.  Wat my eerste getref het, was die ryke kleure van die diere.  Daar is gebruik gemaak van bulte in die rotsvlak om die massiewe skowwe van die bison voor te stel.  Die skilders het diere fyn uitgekyk en tog is daar ‘n mate van ekspressiewe gestileerdheid in die beelde.  Dit was merkwaardig teen enige maatstaf gemeet, die gelyke waarvan nog nooit weer gesien is nie.

Daar is nog ontdekkings.  Die opbrengs by die Blombos-grot in die Suid-Kaap, onder andere, wek groot aandag.  Geometriese graverings word op 80,000 jaar beraam en kuns implemente — okerpoeier in skulpe — op 100,000 jaar.

Hoeveel “Altamira’s” wag nog in stom grotte vir ons?

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

November, 2018

 

Bron

Wikipedia Altamira

 

Beelde

caroldrinkwater.com

bradhsawfoundation.com

Ander bronne verloor

Brandenburg Poort, Berlyn

Daar is seker min plekke op aarde wat so te midde die geskiedenis staan as die Brandenburg Tor.  Ek het dit besoek toe dit nog dig agter die Berlynse Muur versteek was, jare voor die Wes-Berlyners met hulle hamers en slagspreuke die plek vol geklouter het om hulle vryheid uit te beitel.  Dit was vir my ‘n doodse ervaring wat my melankolies gestem het.

Dof, stowwerig, doods

Hier het die Nazi-opperbevel hulle saleer ontvang, waar ‘n see eenvormige staal helms meganies deur die Poort beweeg het.  Terwyl Berlyn deur bomme verbruisel is, het die Poort genadiglik bly staan.

Tot Mei, 1961, was daar vrye verkeer tussen die twee stadsdele deur die Poort.  Toe, oornag, is die Muur opgerig.  Die Quadriga (die vier brons perde op die Poort) is omgedraai om ooswaarts te kyk.  Anders as die argitek …….. en die beeldhouer …… in die laat-agtiende eeu dit beplan het.

Nie ver hiervandaan, het John Kennedy sy geskiedelike toespraak “Ich bin ein Berliner” gelewer, steun vir die verdeelde land.  In die erns van die situasie — moontlike militêre konfrontasie met die Sowjet Unie — het hy ‘n taalflater begaan wat die Wes-Berlyners seker verdraagsaam laat glimag het:  “ein Berliner” verwys na ‘n tipiese Berlynse soort soetgebak, ‘n koekie.  Die korrekte lui “Ich bin Berliner”.  Die tweede grappie wat ek ook al gehoor het, is “Dis ‘n goeie ding dat Kennedy nie hierdie toespraak in Hamburg gelewer het nie.”

Hamers en beitels, 1989

 

Duitsland is al amper 30 jaar verenig.  Die Poort is ten duurste vernuwe en die Quadriga kyk weer wes.   Die Brandenburg Poort is weer die middelpunt van Berlyn.  Na twee honderd en twintig jaar se ontstuimige geskiedenis voel die Berlyners asook die Duitsers deur die res van die land dat die Poort nou ‘n simbool van vrede geword het.

 

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

November, 2018

 

Beelde

Brandenburg Tor – poskaart

Quadriga – freetourskyfoot.com

Poort met soldaat – historyimages.blogspot.com

Poort met Wes-Berlyners  –  airbmb.fr

Poort met son –  arounddeglobe.com

 

Tags:  Tweede Wêreldoorlog, Koue Oorlog, vereniging

 

Herfs populierbome en ‘n kapel

Dit was in Wes-Berlyn wat ek die herfs ontdek het.  So voel dit altans vir my wat uit ‘n twee-seisoen land kom.  Die kampeerterrein waar ons afgesaal het, was omring met populierbome, asook die hoofpad en die woudpaadjies.  Ek verlaat toe my medereisigers en in die laatmiddag stap ek, oorweldig deur ‘n visie van bloed-goue populierblare.  Dit het ek nog nooit gesien nie.  Vir my was herfs en lente grootliks begrippe in boeke.

Tussen die bome, sien ek ‘n kapel.  Die deur staan oop.  Ek loer in.  Seker Lutheraans.  Ek kan nie die binne mooi onthou nie, maar wat ek wel onthou, is die marmergedenkplake teen die muur, met ‘n datum oor hulle – 1939 – 1945.  Dit is nie aan ons onbekend nie … daardie name … hulle wat steeds kom.  Maar, vir my, was dit anders.  My nuwe jong vrou was ‘n Duitssprekende Suid-Afrikaner en geleidelik het die oorlogsstereotipes waarmee ek grootgeword het, begin vervaag.  Die proses kom in daardie kapel aan ‘n einde.

Soos ek dit onthou, was daar ongeveer 150 name.  Hoeveel van hulle, wonder ek, val in die oorgee van Berlyn, ‘n tyd van ondenkbare hel.  Hoeveel van hulle val elders?  Wie is dié Hans?  Dié Klaus?  Iemand se seun, iemand se vader, broer, neef, vriend …  Die maklike vooroordele is verby.  Dit was mense soos ek.  Ja, hulle hét teen my eie vader in Noord-Afrika oorloggemaak, teen hom by Montecassino in Italië.  Die noodlot het hulle in hierdie geskiedenis gedompel, om dit so te stel.   Hoeveel mense is daar wat op hierdie verweerde kerkbanke al gesit het en oor ‘n naam op die marmer geween het?

Ek loop.  Die laatmiddagson vervaag op die blare.

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

November, 2018

 

My tekeninge

 

 

 

  

Henry Moore (1898 – 1986)

Ek is jare gelede bevoorreg om ‘n retrospektiewe uitstalling van die beeldhouwerk van Henry Moore te sien.  Wat dit nog meer merkwaardig gemaak het, is dat dit op die heuwel bokant die stadskap van Florens was.  Dit was in dié stad, eeue tevore, waar Moore se rolmodel Michaelangelo, sy werke verrig het.

Vir my is Moore die reus van moderne beeldhouwerk.  Sy werk is monumentaal.  Hy rek ons bewussyn en laat ons die diepte van die werklikheid aanvoel.

As omvang van gevoelens in ‘n kunstenaar se werk grootheid dui, dan is Moore ‘n groot kunstenaar.  In hierdie Moeder en Kind beeld hy vir my angs uit.

Hy beeld dreigement uit

Hy werk simbolies.

Bo alles beeld hy die grasie van die vrou uit, sterk elegant, stilweg eiewaardig.

 

En verder … ‘n wese uit ‘n ander dimensie

Op die verlate plein van ‘n onbekende planeet, sit daar ‘n koning en ‘n koninging en wag.

Henry Moore het iets gesê wat by my bly.  “As jy moderne beeldhouwerk wil verstaan, hou eers ‘n rivierklip in jou hand.”

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

Oktober, 2018

 

Beelde

Ek het hierdie beelde vanaf die sestigerjare in besit en sal nie meer die bronne kan aanhaal nie. 

 

 

 

Beelde van Kleur

Dit is seker waar dat ons deur beelde deurdrenk is – die internet, televisie, films.  Dalk dra ek ‘n emmer water na die Stille Oseaan toe, maar ek sou graag van my beelde wou deel.  Vanaf die sestigerjare versamel ek beelde, nog lank voor rekenaars en nog langer voor blogs.  Ek het oor die jare geen idee gehad dat ek uiteindelik die beelde so sal gebruik nie.  Ek deel van hierdie beelde nou, sonder om in die meeste gevalle te weet wie die fotograaf destyds was.

Hierdie foto, meen ek, is deur Obie Oberholzer in die tagtigerjare geneem, ‘n tyd toe Suid-Afrika en sy mense op ‘n gevaarlike pad was.  Waar sou alles eindig?  Die meerderheid van ons kan dankbaar wees, dat daardie jare nie in ‘n burgeroorlog ontaard het nie.

Hierdie foto “Stiervegter” is deur Ernst Haas geneem en die afdruk is verwerk.  Hy het veel ander met hierdie impressionistiese styl gedoen.   Net jammer oor die bladvou in die middel.

Natuurfotografie is soms asemrowend.  Hierdie beeld word in sagfokus gedoen, met skerp kleurkontras kewers op die voorgrond.

In die negentigerjare het die Hubble kamera in die diepte van die ruimte foto’s geneem wat legendariese geword het.

Die teëpool hiervan is mikofotografie.  Elke jaar vier NikonSmall dié werk met pryse.  Beelde is van ‘n  wêreld kleiner as die oog kan sien.  Abstrakte kuns kan hier kêrs opsteek.

In die film “Space Odyssey 2001”  sien ons ‘n digbyskoot van die akteur se oog soos hy die asemrowende toneel van Jupiter aanskou.  Die foto lyk amper soos die oppervlak van die planeet self.

‘n Fotograaf, anders as ‘n skilder en ‘n beeldhouer, het soms ‘n blote sekond om te besluit.  Hier is ‘n voorbeeld hiervan.  Waar dié stadium is, sal ek nie kan sê nie.  En nee, die foto is nie, soos die voorwerpe, onderstebo nie.

Ag, ek skuur maar my skouer met die grotes en sluit ‘n foto van my in.

(c) Willem van der Walt

http://www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

Oktober, 2018

 

Beelde

Ek herken fotograwe waar ek kan.

 

KYK OOK

Swart en Wit beelde  20.10.2018

Om beelde te maak  4.12.2018

%d bloggers like this: