ST PECHAIRE – die maak van ‘n martelaar

 Hier is vir jou ‘n turksvy om te skil – bring byeen ‘n lys martelaars uit die geskiedenis van die land.  Of is dit struksvy of self striksvy?  Bring handskoene.

Ek beskou die geskiedenis van Provence op ‘n afstand, my weergawe van die handskoene.  Hier is ‘n enkel gevalstudie van ‘n martelaar.  Dit gaan oor St Pechaire en my bron is die “Dictionnaire d’Antibes” wat veelseggend hierdie geskiedskrywe hanteer.

Straatnaam in Antibes

Die landskap van 730 nC in Provence, skets die skrywer met hartstog, was natuurlike en mensgemaakte verwoesting.  20ste Augustus van daardie jaar val die Saraseen Andaloesies van Spanje die eilande van Lerins aan, eilande wat amper van Antibes sigbaar is.  Die twee eilande, St Honoré en Ste Marguerite, was vanaf 400 nC van die eerste Christen kloosters in Europa.  Die abt was San-Pécaïre, oftewel Saint-Porcaire, aldus Saint Pechaire, met sy volgelinge, oor die vyf honderd, is toe deur die aanvallers bestorm.  Met kruise in die een hand en die ander hand wat na die hemel wys, is hulle onder die sabel gebring.  Die legende sê die geskree is tot by Antibes se strande hoorbaar.  En kort daarna, “dronk van die bloed”, beweer die skrywer, het die Sarasene vir Antibes ook in puin gelê.

Die Versterkte Klooster, St Honoré, Iles de Lerins

Die slagting het gebeur waar daar later in die Middeleeue ‘n versterkte kloostergebou opgerig is.  Dié gebou beeld uit wat die beleid van die Klooster daarna sou wees:  monnike en soldate sal dieselfde gebou deel.

Versterkte Klooster (binne), die vlak vir die monnike

Waar die monnike geslaap het

Toe die Sarasene weer in die elfde eeu die plek aanval, is hulle gestuit.

In Cannes, is ‘n uitkyktoring, Le Suquet, en in Antibes die Sarrasene-toring, opgerig, altwee om die inwoners vroegtydig teen moontlike aanvalle te waarsku.

Le Suquet, Cannes

Les Remparts, Antibes. Sarasene-toring regs

St Pechaire – die naam het wisselende gedaantes oor die eeue ondergaan – is tot heilige verklaar, maar om die waarheid te sê, word dié geskiedenis deur die mense van Provence nie met groot erns bejeen nie.  Die woord “geléjade” word gebruik – ‘n soort visvangstorie.   Tog, pleid die skrywer, handel hierdie grepe uit die geskiedenis van die donkerste hoofstukke.  Mens sien dit:  die kruistogte wat later vir altyd die Christene en Moeslims in spanning teenoor mekaar gestel het, het in Provence aanvang geneem en put stukrag uit die legende van St Pechaire.

Ai, die opstel van daardie lys martelaars.

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

Mei, 2017

Bron

Dictionnaire d’Antibes Juan-Les-Pins. Pierre Tosan (red.) (HEPTA Antibes 1998)

 My foto’s

 

 

 

DRIE DAE IN ‘N TEMPEL – ‘n besoek aan Yuongpyeongsa

[Die eerste in ‘n reeks van drie poste]

Ek het dae wat ek op ‘n voetstuk wil plaas.  Na jare brand hulle helder in my kop.  Onder sulke dae is die drie wat ek by die tempel van Yuongpyeongsa in Suid-Korea deurgebring het.

Die reëling om dit te kan doen, noem hulle “Temple-Stay” en vind dwarsdeur Suid-Korea plaas. Jy hoef nie ‘n Boeddhis te wees nie – hulle is verbaas as jy wel is.

Die landskap

Tempelgebou

Yuongpyeongsa (ja, sê dit gerus – joe-ông-pie-ông sa waar “sa” op tempel dui) is nog verder van enige iets as die Magoksa-tempelreeks en vir dieselfde rede :  die Confusiaanse owerhede het in die Middeleeue die Boeddhiste vervolg.   En die erfenis is die stilte wat oor die ruie groen heuwels, kenmerkend van Suid-Korea, hang.

Die monnikskleed en post-dreunsang Willem

Met die intrap kry ek ‘n monnikskleed wat ek die drie dae gedra het.  Daar was ses van ons, onder wie ‘n ma en haar tiener-dogter, Katoliek en in Minnesota woonagtig, eenmaal per jaar ‘n tempel besoek aflê as eerbetoon aan hulle voorouers.

Nou soos ‘n gang

Die sel waar ek slaap, laat my aan ‘n gang dink, maar die foeton waarop ek slaap, is verbasend gemaklik.

Vieruur die oggend maak hulle my wakker en in die warm gloede van lampe kry ons koers deur die donker vir die hooftempel.  Hier wag twee uur se dreunsang op my, ‘n ongewone ervaring.  Taalgewys, kan ek nie deelneem nie en my eerste reaksie is weerstand.  Geleidelik verspoel die weerstand todat ek nie meer die dreunsang hoor nie, omdat ek die dreunsang geword het.

Weerkaatsing van hooftempel

Met die opkoms van die son is dit reinigingsoefeninge  − staan; op die knie; voorkop op grond; terugsit op die knie; staan.  Doen dit een-honderd en agt keer.  Ek is vir dertig goed.

En toe hinkepink ek ontbyt toe.

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

Mei, 2017

 

My foto’s

 

 

 

 

DRIE DAE IN ‘N TEMPEL – ‘n besoek aan Yuongpyeongsa

[Die tweede pos in ‘n reeks van drie]

Die eetkamerstoep

Om gewoont te raak aan Koreaanse kos is om iets soos verslawing te betree.  Dit is die fyn kruie smaak wat hulle regkry met die tradisionele gebruike van gispotte.  Dit geld veral vir ghiemtjie, kool, wat op honderde maniere voorberei word en was vir my ‘n openbaring.  Varkvleis is populêr maar in die klooster waar ek was, is die kos vegetariër, en nie minder smaakvol nie.  Jare later toe ek weer Koreaanse kos in Kaapstad eet, is ek pens en pote gekettie in die geure en smake van daardie kos.

Gispotte

In die loop van die dag het ons ‘n non ontmoet, ‘n seningrige vrou met ‘n stralende gelaat en sy neem ons vir ‘n uitstap die heuwels in.  Sy wys die veldblommetjies aan die kant van die bospaadjie uit.  Nie eie aan die Koreaanse skiereiland nie, sê sy, maar gesaai deur die hande van Amerikaanse soldate tydens die burgeroorlog van die vyftigerjare.  As dit maar al was, wat hulle hier gelaat het.

Ek het in die hooftempel en in die buitepanele die gewyde kuns afgeneem, klein skilderye veral ook die legendes van die Boeddha en die koei.

Boeddha en die koei

Die Boeddhisme van Suid-Korea is Zen en dit sal veel neem om dit te probeer verduidelik.  Maar die ideaal, soos ek dit verstaan, is om van weerstand ontslae te raak en die Groot Niksheid te bepeins.  Ek kan nie verwag dat dit vir ‘n nie-Boeddhis duidelik sal wees nie.  Aan die muur was die Zen-simbool.

Die Zen-simbool

Die Sondagoggend is ons na die kamers van die hoofmonnik vir tee genooi, veel meer as net ‘n sosiale geleentheid.  Hy het deur ‘n tolk gepraat van die ritueel van teedrink, vir my innemend, maar, ek erken, die groen tee is vir my smakeloos.  Op hulle beurt kan hulle nie Westerse tee verdra nie.  Hy het ook gepraat oor die lotusblom. Nog ‘n openbaring vir my.  Dit is ‘n simbool wat die hele Asië deurtrek en is belangrik vir Boeddhiste, Hindoes en sekere Moeslims.

Die lotusblom

Hy self, ‘n gesette man, knipoog vir ons:  so dan en wan neem hy ‘n repie varkvleis en selfs ‘n dop.  Op die rak van sy studeerkamer was ‘n beeldtjie van die Maer Boeddha voor sy openbaring:  daar moet ‘n balans tussen vlees en gees gehandhaaf word;  jy is nie meer geestelik as jy die liggaam verontag nie.  Tog het die Maer Boeddha ‘n boodskap vir die mensdom, sê die hoofmonnik vir ons.  Iets om te bepeins.

Die Maer Boeddha

 

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

Mei, 2017

 

My foto’s

 

 

DRIE DAE IN ‘N TEMPEL – ‘n besoek aan Yuongpyeongsa

[Die derde in ‘n reeks van drie poste]

Die laaste oggend het ek die tuine afgeneem, die hoof Boeddha-beeld en verskeie interessanthede.

Yuongpyeongsa-Boeddha

Beeld en hooftempel

Die non het kom gesels met ons en ons attent gemaak op die ou monnik wat ‘n meditasie doen op die buitelyn van die tempelhof.   Hy is oor die negentig, sê sy, en al jare afgetree.  Ek hou hom dop en voel die eeue van die Boeddhisme in sy wandelgang aan, ‘n geskiedenis vanaf 300 n. C. toe Boeddhisme eers uit Indië hier verskyning gemaak het.

Die ou monnik

Ou Monnik by tempel

Ek kom op ‘n Tao-rots af, ‘n simbool wat eintlik veel ouer as die Boeddhisme self is.  ‘n Rots van dié soort is gewoonlik ‘n simbool van die wordende chaos in die heelal en is sentraal aan Taoisme wat seker uit die oertyd in China al gevolg is.

Tao-rots

My besoek aan Yuongpyeongsa was op ‘n manier die vaarwel aan my jaar se verblyf en klasgee in Suid-Korea.  Dit was in Meimaand en die natuur was op sy mooiste.  Vir Boeddhiste is die natuur sentraal aan hulle geloofsisteem.  Weereens, gaan dit oor Aarde en Gees wat ‘n eenheid vorm, siel en liggaam, ‘n idee in ‘n doudruppel weerspiëel.  Vir dié rede het alles waarde en is alles deel van mens se genesing en geestelike groei.   Hierdie drie dae is by my nou.  Sal altyd wees.

Die heelal in ‘n doudruppel

 

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

Mei, 2017

 

My foto’s

 

 

 

 

 

TWEE STRAATNAME

In die middestad van Kaapstad is ‘n klein steeg met die koddigste naam wat ek van weet.  Dié steeg is seker in die vroeë negentiende eeu benoem en dit is moeilik om te sê of die weduwee na wie die stegie benoem is Engels of Afrikaans of iets anders was.  Die naam is Kromelbow laan.  Nou wonder ek:  word ‘n krom ellenboog voorgestel of is die naam “Kromel” met die Engelse woord “bow” gelas?  Wel, as mens nie te ver daarvandaan nie “Katzenellenbogen” vir een van die Kasteel se vleuels vind, dan word so iets moontlik.

Wat kon tot hierdie naam gelei het?

In Antibes, binne loopafstand van waar ek bly, is nog ‘n interessante straatnaam − Chemin des Âmes du Purgatoire, die Weg van Siele in die Vagevuur.   Seker nie so vreemd vir iemand wat in ‘n Katolieke land grootgeword het, maar vir my ongewoon. Wat sou die geskiedenis agter so ‘n benoeming wees?

Beskeie Monument uit 16de eeu

Die antwoord kry mens in die vroeë-16de eeu in die slag tussen François I en Charles Quint, teen die agtergrond van die chaotiese politiek van wedywery in die suide van Frankryk wat ‘n paar eeue geduur het.  Die lewensverlies was groter as die slae van die bevryding van die Côte d’Azur tydens Augustus, 1944. Die uitkoms van destyds se slag was, soos die uitkoms van die meeste oorloë maar is, vierende leiers en wenende moeders.  Die hertog van Nice wou die tragedie van die slag versag en benoem toe ‘n weg, ‘n chemin, vir die gestorwenes, vanaf die roete uit Antibes na Grasse toe, vandag Rue de Grasse.  Daar is ‘n klein monument aan die begin van die straat opgerig met die woorde Bid tot God vir die siele in die vagevuur en hulle bid vir jou. 

Die Bede

Soldate wat in die slag gesterf het, is seker vir die hemel bestem, maar moes eers finaal in die tussenstadium gereinig word, volgens die Katolieke teologie.

Die Protestante in Antibes (Hugenots), wie se vaders in die slag deelgeneem het, seker nie ‘n groot aantal mense nie, het dit vir verskeie redes lasterlik gevind en die monument in 1560 verinneweer, die kruis afgebreek.  Maar geleidelik het dié gemeenskap oor die jare verkrimp, dalk na ‘n ander kontinent toe, en die monument is weer in ‘n later geslag herstel.

‘n Klein staal kruis

Ek was vandag daar.  Die kruis, amper onsigbaar, is nou van staal gemaak en agter sterk glas is daar ‘n beeld van Maria in nonsgewaad met die beswykte Christus op haar skoot, ‘n piëta.

Piéta skildery

Die datum 1702 verskyn ook daar en daar is onsekerte of dit die hersteldatum is.

Hersteldatum? Wie was Nicolas?

Dit staan op die hoek van die besige Rue en ek wonder net hoeveel van die heen-en-weerders eers bewus is van dié beskeie  monument.  Menslike lyding, sê die digter, vind altyd in ‘n onopsigtelike hoekie plaas.

 

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

April, 2017

 

Bronne

Dictionnaire D’Antibes Juan-Les-Pins.  Pierre Tosan. HEPT, 1998

Wikipedia :  Purgatory / Vagevuur

Cecil Jenkins :  France. Running Press, Philadelphia. 2011.

Verwys W.H. Auden se gedig “Musée des Beaux Arts”

 

Beelde

My foto’s.

 

LA VIE EN ROSE – kwesbare romantiek

Dié lied, in die laaste jare van die Tweede Wêreldoorlog deur Edith Piaf geskryf, is veel meer as ‘n treffer.  Dit word deur sommiges as die onoffisiëele volkslied van die Franse geëer.  En dit is ‘n enkel reël in hierdie liefdes chanson wat die gees van die liriek aangee – die beminde word vergelyk met ‘n onopgesmukte portret, ‘n idee wat ‘n liefdevolle tweeledigheid  dra.

” ‘n Glimlag verlore op sy lippe”

Die titel in wisselwerking met die liriek weergee myns insiens ‘n kwesbare romantiek – die lewe in rooskleurigheid.  Ek dink aan die sê-ding “rosegeur en maanskyn” wat so maklik deur die wispelturige lewe verpletter kan word.  Die Engelse vertalings is “life in a rosy hue” of “life in pink”.

Die wees-mossie

La Vie en Rose kan natuurlik nie van Edith Piaf self losgemaak word nie.  Sy het as kind die naam la môme, die wees-mossie, op haarself gejaag, gepas in die striemende armoede waarin sy grootgeword het en die onvoorspelbare boheemse lewe waarin sy haar bevind het toe haar talente ondek is.  Dit is dié patos wat ons in Piaf se stem hoor, dit wat soveel mense steeds diep aanraak.  En sy het al in Franse harte ingekruip toe die aantuigings van samewerking, ‘n collabo, met die besettende Duitsers tydens die oorlog haar oorval het.  ‘n Vriend in die Franse Weerstand het sake vir haar reggestel.

Die lewensstyl en toenemende gesondheidsprobleme het hulle tol geëis en sy is in 1963 in Grasse, in die suide van Frankryk, op ‘n vroeë ouderdom dood.  Sy het nog in 1960 haar treffer Non, je ne regrette rien laat opneem, ‘n lied wat daardie kwesbare romantiek herroep.  Sy is in Parys te ruste gelê.  Daar was ‘n 100,000 mense teenwoordig.  En, as jy luister, hoor jy haar stem in elke trekklavier op die Champs Elysées.

“My hart wat klop”

 

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

April, 2017

Bronne

Wikipedia : biografie en ‘La Vie en Rose’

You Tube vir die lied

Beelde

Roses and music – lavieenrose.over-blog.com

La Môme – francisdonne.qc.ca

Edith Piaf – lefigaro.fr

 

 

 

 

 

TAFELBAAI EN DIE BAAI VAN ENGELE

Die Baai en sy epiese geskiedenis

Tafelbaai is vir my ‘n bredie van beelde en gedagtes.  Tafelbaai en die Berg, natuurlik, is wat my as plattelander laat besluit het om ‘n Kapenaar te word.  En dié bredie … Tafelbaai herroep vir my die mens se uitreik na ‘n groter wêreld, ‘n weiering om ‘n voorstedelike beperking te aanvaar.  Ja, daardie Westerlinge het goeie dinge gebring, en soos mense maar is, ook die bose.  In Tafelbaai se water blink die geskiedenis soos ‘n swaardklap met die son … Wolraad Woltemade en sy perd in stryd met stormgolwe;  die posstene;  skepe wat sink;  die noenkanon; bebaarde matrose wat na die Tafelrots staar;  Adamastor wat jy in storms kan hoor as jy luister;  die Kasteel, die Amsterdam-batterei, die Chavonnes-batterei;  die pyn en woede van die Vlieënde Hollander …

‘n Spookskip …  die Vlieënde Hollander

… die gemurmer van die strandlopers;  die meeue;  Robbeneiland, smeer in die oseaan;  musikante op die dek van ‘n skip vol bevryde slawe wat dans en banjo speel, hulle wat die blues na Afrika terugbring …

En dan, die tweede baai, die Baai van Engele.  Dié Baai, die Côte d’Azur, in Frankryk,  lê vanaf Menton na aan die Italiaanse grens en eindig seker by Cannes.  Hulle sê daar was vierhonderd-duisend jaar gelede mense hier.  Ek glimlag.  Dis maar onlangs vergeleke met Suid-Afrika waar ons van twee miljoen jaar praat.  Tog brom die geskiedenis in die Voor-Alpe wat oor die Baai waghou.  Hier het die Kelt-Liguriërs, ‘n beskawing van ‘n paar duisend jaar, hulle vestings gebou, hulle monoliete opgebeur.  In Antibes (destyds Antipolis), waar ek my bevind, is die oorblyfsels van hulle vestings 600 jaar v. C. onder die fondamente van die Middeleeuse katedraal oopgevee − tekens van stedelike kultuur.

Die Nomade-beeld bepeins die Baai van Engele

Daarna kom die koloniale meesters, die Fonesiërs.  Vir dié klomp was die Baai van Engele maar net ‘n kolonie van die groter vesting Massala, vandag se Marseille.  Die Grieke kom toe met ‘n Laat óns julle wys.  Monaco, Nice en Antibes het almal oorspronklik Griekse name gehad.  Of daar na ‘n eeu of drie wrede skermutselings hier was, is nie duidelik nie.  En dit was die Romeine wat geleidelik vir die Grieke mooi vertel het Dis nou óns beurt.  Weer ‘n handvol eeue.

In dié tyd het die Romeine Europa verower tot en met die grens van vandagse Skotland.  Na Julius Caesar se sluipmoord, is die kusdorp Fréjus (die Forum van Julius) op die Baai na hom vernoem.  Sy afstammeling Augustus het La Trophée opgerig, ‘n geruïneerde monument wat vandag nog te sien is waar dit naby Monaco oor die Baai pronk.  Dit was hy wat ‘n sensus bewerkstellig het, oor die hele Romeinse ryk so ver as ‘n klein dorpie met die naam Bethlehem.

La Trophée d’Augustus

Antibes het ‘n legende dat Paulus hier aangeland het.  Glad nie onwaarskynlik nie, as mens dink dat dit twee dae se bootreis vanaf Rome was.  Hier êrens in hierdie geweste van die Baai van Engele is daar ‘n grot wat toegeval het.  In daardie grot is geberg die Brief aan die mense van Antipolis deur Paulus geskryf.  Wat sou dit teweegbring, as dit waar was?

By Juan-Les-Pins is daar min golwe.  Hier voel die Baai van Engele, oftewel die Middellandse See, soos ‘n meer eerder as die see.  Ek kyk oor die sonskerwe op die water na die twee klein eilande, Ste Marguerite en St Honoré.  Hierdie eilande, nader aan Cannes, is deur die Romeine beset en vier honderd jaar na Christus land St Honoré en sy gevolg hier aan en vestig van Europa se eerste Christen-kloosters.

Twee eilande in sonskerwe

Dis stemme wat ek hoor, musiek uit tye ver van my, vreemde instrumente, onbekende lirieke … dit waai oor die kreukel van die see … Tafelbaai en die Baai van Engele, twee wêrelde …  musiek van mense wat my voorouers was, wat gesien het wat ek nou sien, gevoel het wat ek voel.

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

April, 2017

 

Beelde

Vlieënde Hollander – paulthomasonwriter.com

Tafelbaai – ets deur Allain Mallet in 1683, uit “Hoerikwaggo”

Nomade, beeld op die bolwerke van St Jaumes, Antibes –  my foto

Trophée d’August – Côte d’Azur Tourism 

Uitsig op eilande – my foto

 

 

 

 

%d bloggers like this: