Louis Aragon – Lofsang aan Elsa

Hy was ‘n digter.  Sy het romans geskryf.  Hy was Frans.  Sy was Russies.  Hulle ontmoet in 1928.  Sy gedigte was onkonvensioneel.  Hy is tydens die Duitse besetting op ‘n swart lys geplaas.  Haar romans is deur Stalin onderdruk.  Sy werk is in Frankryk verbied. Hulle was minnaars.  Hulle trou in 1939.  Hy sluit by die Weerstand aan.  Sy kruip vir die Duitsers weg.  Hy skryf in ondergrondse koerante vanaf Provence.  Dertien jaar ná 1928 skryf Louis Aragon die Lofsang aan Elsa Triolet, woorde van ekstase wat ook die kompleksiteit van gevoelens uitbeeld.

 

Ek raak jou, sien jou liggaam, jy haal asem

Dae van aparte bestaan is heen

Dis jy, jy laat vaar, en ek is jou koninkryk

    In lief en leed

En nooit was jy so ver, tydens my plesier

 

Saam vind ons in die wonderland

Die gewigtige plesier, die kleur van die absolute

Maar wanneer ek na ons terugkeer, is ek gewek

  Asof ek in jou oor sug

Woorde van vaarwel, wat jy nie nou hoor nie

  

Sy slaap lank, ek luister na haar

sy’s in my arms hier en daar

meer afwesig om dáár te wees en ek meer alleen

    nader aan die misterie

soos ‘n speler wat verloor kan aanvoel

 

 Die dag sal blyk om my van die afwesigheid weg te skeur

Dit maak jou vir my meer roerend en mooi

In die skadu, hou sy die perfuumessens

  Sy is soos ‘n droom van die sinne

Die dag wat haar terugbring, is steeds nag

 

daagliks krap bosse ons

die lewe sou verby gegaan het soos ‘n astrante lied

met my nooit tevrede met die oë wat my straf

  my hemel  my wanhoop  my vrou

dertien jaar sou ek aanskou hoe jy in stilte sing

 

Soos die skulp die see red

Is my hart opgewonde, dertien jaar, dertien winters, dertien somers

Ek sou gebewe het, dertien jaar op die drumpel van chimera  

  Dertien jaar van bitter-soet vrees

En ‘n dertienjarige komplot van gemaakte gevare

 

 A, my kind, die tyd is ons nie by nie

‘n duisend en een nagte is min vir minnaars

Dertien jaar is ‘n dag, ‘n vuur in die strooi

  Wat by ons voete brand

Die magiese tapyt van ons isolasie

 

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

Oktober, 2019

 

Bronne

Aragon Les Yeux d’Elsa.  Seghers, eerste uitg. 1942, Parys.  My vertaling van gedig. 

Wikipedia – Aragon, Triolet

 

Beelde

Aragon – lyricstranslate.com

Triolet – wikipedia

My tekening

 

Advertisements

Sempé, tekenaar

Ek onthou Sempé, of liewer, Klein Nikolas, sy tekenkarakter, uit my kinderjare  — die klein rakker, met sy deurmekaar hare, groot oë en stralende glimlag, wat met sy onnutsige vriendekring ‘n herrie opskop.  Dié tekenstrook is met René Goscinny geskep, ‘n man wat ook geïllustreer het, ‘n gawe vir woorde en stories gehad het en ook met Asterix betrokke was.   Teen die middel-sestigerjare is Klein Nikolas in meer as veertig tale vertaal.

Wat is dit wat spotprentstrokies so suksesvol maak?  Seker Sempé se innemende tekeninge, die geringste strepie akkuraat, en Nikolas, altyd met ‘n glimlag behalwe as grootmense hom oordonder, triomferend teen al die opdraand wat klein seun beleef.  Sy vriende — ons herken hulle uit ons eie kinderjare — is met deernis en verbeelding gedoen.  Dan ook, die rake siening van Goscinny.

Sempé het natuurlik meer as Klein Nikolas geteken.  Hy is dikwels deur The New Yorker uitgenooi om die omslag van hierdie weekblad met sy fyn besonderhede en sagte pastelkleure te versier. In Frankryk het hy spotprente, soms sonder woorde in sy kenmerkende styl, vir Paris-Match gedoen.

Altyd aan die kant van die kinders, teken Sempé met liefde, ‘n teer humorsin en met filosofiese diepte.  Onder die groot tekenaars, staan hy steeds sy plek vol.

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

Oktober, 2019

 

Bronne

Paris-Match Hors-Serie :  Goscinny & Sempé : Le Petit Nicolas de A à Z   60e Anniversaire.  April, 2019

Wikipedia :  Jean-Jacques Sempé

Wikipedia :  René Goscinny

 

Beelde

Paris-Match Hors-Serie : Goscinny & Sempé : Le Petit Nicolas de A à Z   60e Anniversaire.  April, 2019

Osada-skyrock.com

Colemaison.fr

Agoravox.fr

Petitnicolas.com

Image-republic.com

 

 

 

Die tragedie van Fort Carré

Iemand het gesê jy is nie vry nie, terwyl daar bloed aan jou swaard is.  Die tragedie van hierdie gebeurtenis in Antibes, etlike weke na die bevryding van die dorp van Duitse besetting, is die verhaal van Frankryk as geheel  —  Fransman het teen Fransman oorlog gemaak.

Tydens die Italiaanse besetting onder Mussolini van die Côte d’Azur (1940 – 1942) was daar samewerking onder mense in Antibes. ‘n Karige tagtig jaar tevore was die groter deel van die streek Italiaans, met die gevolg dat tot vandag toe is daar vele Italiaanse name onder die mense.  Dié samewerking was toe die grondslag vir die Duitse besetting (1942-1944).  Die bitterheid teen die collabos, soos hulle genoem is, was diep.  Ons kan ons indink hoe mense tydens die Anglo-Boere oorlog oor die hênsoppers gevoel hetDie Weerstand het gou hulle mening gelig met sabotasie en sluipmoorde teen die samewerkers, veral ook teen die militia, van die Putain-regering.  Dié militia was nog wreder as die Gestapo.

Ná die bevryding in Augustus, 1944, begin die Weerstand met mening wraak teen die collabos neem.  Een van dié wat vir ondervraging aangekeer is, was ‘n man met die naam Angeli wat bekend was vir sy pryswoorde teenoor Marskalk Putain wat nou in die tronk gesit het.  Die argief is versigtig om te sê dat daar niks anders teen Angeli bewys kon word nie.  Die F.T.P. eenheid van die Weerstand stuur toe een van hulle leiers Demiquelis om Angeli sy dokumente te laat gaan haal.  Toe hulle by die woning kom, was sy dogter daar, Mme. Carboni, met haar vriend mnr. Jean Brondeau.  Van die F.T.P. lede het buite waggestaan.

Dit is toe dat Lingua, een van die wagte, skote binne hoor.  Deur ‘n oop venster skiet Lingua toe wie hy kon, maar sy kameraad Demiquelis is dood, saam met die res in die huis.

Die argief sê dat ons nooit werklik sal weet wat daar gebeur het nie.  Het Demiquelis vermoed dat Angeli ‘n pistool uitgehaal het, met die implikasie dat sy samewerking met die Duitsers veel groter was?

Demiquelis was ‘n persoonlike vriend van Kaptein Pietri wat in die Weerstand ‘n leier was.  Pietri het seker in daardie oomblik blinde weerwraak op alle collabos gesweer.  Hy storm die stadsaal binne waar die leier van die Weerstand in die Côte d’Azur, Emile Olivier, aan beheer was en eis vyftig aangehoudenes in die Fort Reille.  ‘n Hewige redekawel volg en uiteindelik gee Olivier toe:  Pietri kan tien van die aangehoudenes neem.  Wat gaan hy met hulle doen?  Nee, sê Pietri, hulle gaan Fort Carré toe waar daar vir hulle werk is.

Die tien mense, van hulle met geringe aantuigings, word toe deur die Weerstand vanaf die kleiner fort na die grote vervoer.  Die argief noem die tien op hulle name, plegtig, amper met deernis, een vir een.

By Fort Carré — die toergidse wou nie noem of dit binne of buite die mure van die Fort was nie — brutaliseer die lede van die Weerstand hierdie aangehoudenes, sleep hulle rond, gooi rotse op hulle en toe klink die masjiengewere wat mense in die Fort jare later nog onthou het.  De laaste een is geskiet.

Verstaan alles in die konteks waar dit gebeur, sê hulle.  Daar is meermale hierdie argument wat poog om gruweldade te versag.  Die prokureur wat Breaker Morant tydens die Anglo-Boere oorlog verdedig het, het hierdie argument gebruik.  Morant het  Boere prisoniers summier geskiet nadat stukke van sy vriend voor hom neergelê is.  Met die Weerstand was dit jare se woede, marteling en teregstelling deur die Duitsers en deur die Franse militia.  Maar gruweldade kan nie versag word nie.  Gevoelens wat daar opgekrop word, moet op ander maniere genees word.  Anders word ons die vyand.

Hierdie tragedie was plein en simpel haatlik, het niks bereik nie, het die reeds-tragiese situasie erger gemaak en die moderne geskiedenis van hierdie waardige dorp besmet.

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

September, 2019

 

Bron

Pierre Tosan: Dictionnaire d’Antibes Juan-Les-Pins. HEPT – Antibes, 1998.

 

Beelde

My tekeninge

My foto

 

DIE VYAND

Die laaste skote verstil.  Die vyand verdwyn oor die grens.  Ons vind die medewerkers; skeer hulle koppe kaal voor jouende skares.  Ek neem die slegstes van hulle na daardie woud en skiet hulle.  Toe vra ek die spieël:  “Wat soek ek aan diékant van die grens?”  Ek is die vyand.

Frankryk

(Uit Flitssages deur Willem v d Walt. RotsWolk-Uitgewers, Kaapstad)

Barbara Hepworth, beeldhouer

Beelde dien meermale as spieëls vir ons:  ons sien daar wat verband hou met wat binne ons aangaan.  Met abstrakte beelde word hierdie proses nog meer vloeibaar en vir my meer opwindend.  Barbara Hepworth (1903-1975) se werk as modernis is amper alles abstrak en hier kan mens eintlik speel.  Is daar “mense” in dié vorme teenwoordig?  Gee sy gestalte aan gedagtes en gevoelens?  Sy praat van “die spanning tussen vorme”.  Ons kan iets met die woord spanning doen.

Hepworth, 1964, Galerie Maeght, St Paul de Vence

Ek het by hierdie Hepworth tyd deurgebring.  Dit is so te sê mensgrootte en dit stem mens tot gedagtes.  Is daar spanning tussen die twee openings in die vorm?  Hepworth was lewenslank met die beeldhouer Henry Moore bevriend en daar word gesê dat hierdie openings in die vorme van sy werk haar invloed is.  By Hepworth sien mens ook Moore se stelling dat, as jy modernistiese beeldhouwerk wil verstaan, hou ‘n rivierklip in jou hand.  Die gapings, dan …  Wat sê hulle?

Hepworth 1960

Laat ek speel.  Is dit ‘n moeder se hart?  Hepworth self het in 1934 aan ‘n drieling geboorte gegee.

Hepworth 1935

Is dit ‘n dialoog tussen vorme in die baarmoeder?

Hepworth 1960

Is dit gedagtes?  Gevoelens?  Gedagtes én gevoelens?

Hepworth 1957

Is dit weerloosheid?

Hepworth 1959

Is dit moeder en kind?

Hepworth 1937

Helder gedagte?

Daar sal dié wees wat my kwalik neem vir my speletjie en verwag seker dat ek in akademiese terme hieroor praat.  Laat hulle dit doen.  Daar is vir my ‘n groter betekenis in my eie response.  En wat so interessant is, more sien ek iets anders.  Uiteindelik is kuns vir mense en werk met ons gedagtes en gevoelens.

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

September, 2019

 

Bron

Wikipedia Barbara Hepworth

 

Beelde

My foto

Die res van die beelde kom uit ‘n boek wat ek nie nou by my het nie.  Ek bring by die besonderhede so gou as ek kan.

 

Kyk ook op Loertoer

Drie beeldhouwerke, 13.03.2019

 

 

 

 

BIOT –  ‘n bros ervaring

Ek was nie mal oor glas as kunsmedium nie.  Die paar keer, raar moet ek sê, wat ek juwele gesien het, het ek robyne en jaspis bo diamante verkies.  My besoek aan Biot het dié koers in ‘n aanrigting gehaas.

Ek het in Murano, ‘n voorstad van Venisië, ‘n glaswerkswinkel besoek, maar ek moet bieg:  ek was meer met die glasblasers behep as met die glas in hulle hande  –  dit was ‘n gemeenskap van ortodokse Jode, lang swart hoede, lang swart krulle, in die middel van die glasblasery.  Ek kon my verkyk.  A, Shylock, het ek gedink.

Biot was anders.  Dit is ‘n dorpie sowat 60 km noordwes van waar ek is, ‘n Middeleuse vesting soos die meeste dorpe hier is, aan die voete van die Voor-Alpe.

Met ander toeriste, is ons gefassineer deur die glasblasers wat aan ‘n paal die glas uit die oond ruk, blaas, op ‘n bank rol, sny, vormgee, met verbysterende vernuf.

 

In die museum waar daar ‘n uitstalling van kunsglas was, verbied hulle ons om foto’s te neem.  Maar in die winkel self het ek laat waai.

 

 

 

 

 

Natuurlik is Murano meer bekend, selfs beroemd, en Venisiese glas is gesog.  Tog was ek met die glaswerk van Biot beïndruk en die ervaring het my die glasmedium anders laat sien.

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

September, 2019

 

My foto’s

 

 

 

 

 

Koppe deur Anton Smit

Ek weet nie veel van Anton Smit se belldhouwerk nie.  Ek deel wat ek by Imibala-galerei in Somerset-Wes gesien het.  Ek was regtig beïndruk met wat hy doen.  Ek het een van die beelde wat hy gemaak het, as ‘n persoonlike ikoon aangeneem.

Ek het die vryheid geneem om die beelde met my grafiekprogram te verwerk.

 

 

 

 

 

 

(c)  Willem van der Walt

http://www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

September, 2019

 

My foto’s 

 

Wat die kunstenaars sê

 

Ons weet wat kunstenaars doen.  Wat hier volg, is wat hulle voel, wat hulle glo, wat hulle sê.  Die grafieke tussenin is beroemd, maar niemand weet dit nie.

Ons verkeer in ‘n reënboog van chaos  –  Cezanne

‘n Enkele dag is genoeg om ons groter te maak  –  Klee

Dit is jou plig in die lewe om jou droom te red  –  Modigliani

Argitektuur is beeldhouwerk waarin jy woon  –  Brancusi

Dit is ná jy jou tande verloor het wat jy ‘n biefstuk kan bekostig  –  Renoir

Wanneer ‘n berg nie luister nie, stuur ‘n gebed aan die see  –  Twombly

 

Niks is oud, niks is nuut, behalwe die lig van genade waaronder die hart van ‘n mens klop  –  Roualt  

Elke goeie kunstenaar skilder wat hy is  –  Pollock

Om te skep verg durf  –  Matisse

Die pyn gaan verby, maar die skoonheid bly  –  Renoir (respons aan Matisse toe hy vra waarom Renoir skilder ten spyte van die smartlike artritis)

Die waarheid is soos vuur; om die waarheid te vertel, is om te gloei en brand  –  Klimt

Daar is meer mag om min te sê as om alles te sê  –  Rothko

Kuns is soos ham  –  dit voed mense  –  Riviera

Foute is amper altyd heilig van aard. Verstaan hulle mooi –  Dali

Die kern is om bewoë te wees, om lief te hê, om te hoop, te bewe, te lewe  –  Rodin

Kuns is óf plagiaat of revolusie  –  Duchamp

Ons word klein in ons poging om groot te word  –  Hockney

Kuns is die leuen waardeur ons die waarheid leer  –  Picasso

Die kuns behoort soos ‘n vakansie te wees:  iets om jou die geleentheid te gee om dinge anders te sien en om jou sienspunt te verander  – Klee

My wens vir jou is dat jy jouself ondersoek en ‘n wonderlike uitsig oor die lewe vind terwyl jy nog lewe  –  Kusama

 

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Antibes

2019

 

Bron

‘n Verbygaande pos op Facebook wat ek op sigswaarde neem

Beelde

My grafieke (gepubl RotsWolk-uitgewers, Kaapstad) 

%d bloggers like this: