DIE BERLYN MUUR

Die jaar was 1972.  Ek en my vrou ry van die grens tussen Wes- en Oos-Duitsland op die snelweg wat in Hitler se tyd gebou is.  Die oppervlak is gespikkel met slaggate.  Om ons lyk die landskap van Oos-Duitsland braak, onbenut, in skrille kontras met Wes-Duitland waar elke hoek besnoei word.  Elke nou en dan ry ons ‘n motor uit die 1950s verby.

Vir hulle wat probeer het

Vir hulle wat probeer het

Wes-Berlyn self, die enklawe agter die Yster Gordyn, vind ons ‘n skarrelende, vooruitstrewende stad.  Ons besluit ook om Oos-Berlyn te besoek en die Muur-museum aan die weskant lig ons in oor die elf jaar se wêrelddrama wat hier afspeel – die triomf en die tragedie van dié wat poog om na die Weste te vlug.

Ons stap die wag by Checkpoint Charlie verby, ‘n man in ‘n Amerikaanse uniform geklee, wat skaars van sy spotprentboekie opkyk.

west-berlin

Niemandsland

Niemandsland

Dan, die niemandsland … hier waar die wandelweg van Unten den Linden deur die eeue voor die oorlog gepronk het, is nou kaalgestroopte grond met staal kruisversperrings wat die verskiet instrek, reuse bondels doringdraad en die Muur, plek-plek amper ses meter van grys sement.  Die woorde van die Oos-Duitse kanselier voor 1961 is ‘n geskal oor die toneel: “Ons het geen bedoeling om ‘n muur op te rig nie.”

Graffiti, kruis en Muur

Graffiti, kruis en Muur

Ons stap onseker die nou paadjie tussen die bedrading deur, terdeë bewus van die masjiengewere wat op ons vanuit gesiglose wagtorings gerig word.  Aan die Oos-Duitse kant staan ‘n falanks van grenswagters nader met haarstyle uit die 1950s en ondersoek deeglik ons paspoorte deur. Onsself loop ook onder die loep.

Oos-Berlyn onthou ek as breë, verlate strate met verkoolde ruïnes uit die oorlog, sewe-en-twintig jaar tevore, hier en daar, en leë winkels, swak beligte museums, ‘n duur restourant en oral ideologiese slagspreuke.  Toe ek terug Suid-Afrika toe is, is dit met ‘n erg-vereenvoudigde siening:  dit is nie ‘n alternatiewe ekonomiese teorie, dié, nie;  dis ‘n masjiengeweer.

Sewentien jaar later val die Muur en kort voor lank versplinter die Sowjet-Unie self.  In 2014 vier die Duitsers ‘n kwart eeu sonder die Muur en die hereniging van die land.  Die Duitsers wou ook lande elders oor hierdie geskiedenis waarsku en stuur vir hulle stukkies van die Muur.  In St George’s Mall in Kaapstad staan daar ‘n herinnering.

Pleidooi aan die mensdom, Kaapstad

Pleidooi aan die mensdom, Kaapstad

Daar was ‘n voorstel dat ons die doodskamp Dachau naby Munchen besoek, maar Oos-Berlyn was vir my genoeg. Die ervaring het my diep geraak en in later jare het ek minder simplisties daaroor gedink.  Dit stem my tot erns, egter, hoeveel leiers vandag steeds dreig met die oprig van mure en self mure bou om hulle politiese probleme op te los.  “Iets is daar,” sê die digter, “wat nie van ‘n muur hou nie.”

Tekening deur Walter Hanel

Tekening deur Walter Hanel

 

© Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Frankryk

November, 2016

Beelde

Monument  –  urbaneukraine.wordpress.com

Niemandsland  –  gedenkstaette.de

Muur, kruis, graffiti  –  dreamstime.com

Berlyn Muur-fragment  –  mashable.com

Tekening deur Walter Hanel – ros.sarosedesign.com

Aanhaling: Robert Frost, Mending Wall. (my vertaling)    

  

 

 

Advertisements

Tagged: , , , ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: