SES BROERS – ‘n Ware verhaal

“Herkules,” skryf André Brink in sy boek Midi, “was die eerste beroemde reisiger deur die Midi.”  En ons lees dit met ironie – is dit ‘n mite of ‘n legende ?  Maar dan hoor mens verhale wat geforseerd voel, waaroor redakteurs vaderlik sal glimlag voor hulle jou afkeur, verhale wat waar is.  Die ou sê-ding dat feite meer as fiksie kan verstom, is geldig hier.

My partenaire Claudie se getroude van is Mader.  En toe ek dit vir die eerste keer hoor, vra ek haar of dit Frans was, want sy is Frans.  Haar wyle man, vertel sy my, was oorpronklik van Alsace Lorraine, ‘n streek in Frankryk wat voor die Eerste Wêreldoorlog Duits was en daarna Frans geword het.  Die noem van hierdie streek laat mense se oë met ironie glim:  in Alsace Lorraine is jy half-die en half-daai, half Frans, half Duits.  En daar was al ‘n paar merkwaardige stroomoppers uit daardie geweste – Albert Schweizer, teoloog en sendeling, en Kurt Schwitters, digter en kunstenaar, om net twee te noem.

Claudie se wyle man het ‘n half-broer wat vir ons kom kuier.  Sy van is ook Mader, maar hy verduidelik dat êrens in ‘n klein kantoor het iemand die deelteken oor die “a” verloor.  Die naam was oorspronklik Mäder − Mêder, om dit foneties te skryf.

Maar dis die verdeelde aard van die streek wat my interesseer en nêrens anders sien mens dit as in die verhaal wat Daniel vir ons vertel oor die ses broers van sy oupa.   Hy onthou dit nie baie goed nie, sê hy.  Blykbaar, is drie van die broers in die Franse dorp Épinal gebore en getoor, en drie, in Strasbourg.

Strasbourg, stad met twee gelate

Strasbourg, stad met twee gelate

Eersgenoemde broers is Franssprekend en die tweede groep, Duits – in een gesin!  Toe die Tweede Wêreldoorlog verklaar is, sluit die eerste drie manne by die Franse leër aan en die tweede groep, by die Duitsers.

Meimaand, 1940, die inval van die Duitse leér

Meimaand, 1940, die inval van die Duitse leér

In Meimaand van 1940, gee Petain aan die Duitsers oor en dié drie word weer gewone burgers wat hoenders voer en pos aflewer.  Teen 1942, is die tweede groep ontnugter met die Duitsers.  In daardie jaar is die Duitsers in Noord-Afrika verslaan en het in Stalingrad onderspit gedelf.  Die oorlog het sy keerpunt bereik en die skrif was op die muur.  Die drie manne besluit om te dros.  Vir verskeie redes, vertel Daniel ons, het hulle die ander drie broers begin beny vir hulle Franse identiteit.  Hulle dros toe.  Een van hulle is gevang en deur ‘n wonderwerk nie tereggestel nie.  Hy sit toe vir die res van die oorlog in ‘n sel in die dorpie van Bacara.

Die ander twee reis toe deur die Duitse linies in Frankryk en sluit by die Maquis (Franse weerstandsleër) in die Pirenië- gebergtes aan.  Sodoende veg hulle teen die Duitsers vir die verloop van die oorlog.

Franse Weerstand

Franse Weerstand

Hoe gesplete is ons nie.  Vanaf die voorgeskiedenis beweeg die mens van een plek na ‘n ander, begin anders praat, besef dat hy anders as sy voorgeslagte word.

Die laaste ironie in hierdie verhaal is dat die simbool van die Franse Weerstand, die kruis met sy dubbel dwarsbalk deur Charles de Gaulle ingestel en wat ná aan die harte van die Franse lê, is afkomstig uit Alsace Lorraine.

Die Alsace Lorraine Kruis op die Charles de Gaulle monument, Antibes

Die Alsace Lorraine Kruis op die Charles de Gaulle monument, Antibes

 

© Willem J. van der Walt.

Augustus, 2016

Les Semboules

www.loertoer.wordpress.com 

Bron :  Met dank aan Daniel Mader

 

Advertisements

Tagged:

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: