S I P R E S

 

Dié bome smokkel met my kop.  Ander bome se takke gryp hot en haar die lug vol, doen hulle eie ding, maar jy sien nie eers die sipresboom se takke nie.  En as hulle kon praat, sou hulle sê, Wat verwag jy?  Ons was eenmaal stukkies van gode en toe word ons bome.  Ons gedra ons.

Sipres en Skadu

Sipres en Skadu

Dié gode … die ou-Grieke het sipresbome, wat ‘n gewyde geskiedenis lank voor hulle gehad het, met Kronos assosiëer.  Die Romeine het verkies om die bome met Saturnus te koppel, die stoere ou leermeester op die uithoek van die sterrestelsel, wat eenmaal in 29 jaar die omloop voltooi.  Maar, ligter en meer toeganklik,  is dat die bome ook met godinne assosiëer was – Afrodiet, Atena, om net twee te noem.  Dié wat die bome in Suid-Afrikaanse kerkhowe plant dink nie noodwendig aan hierdie dinge nie.  Vir ons gaan dit seker net oor die behoue formaliteit van die bome.

Oor die eeue het skilders ryklik gebruik gemaak van sipresbome om hulle beelde plegtig te raam.  Vir my is die mees somber gebruik van die sipresboom in die skilderye van Arnold Böcklin (1827-1901) wat die reeks “Die Eiland van die Dood” geskilder het.

Eiland van die Dood

Eiland van die Dood

Die teëpool hiervan moet wees “Fonkelnag” van Vincent van Gogh (1853-1890) waar die sipresbome opreik na ‘n gewelf mal met ligsplinters, seker die gelukkigste skildery van die 19de eeu.  Hy en Böcklin was tydgenote.

Fonkelnag - Van Gogh

Fonkelnag – Van Gogh

As jy deur Tuskane reis, is dit seker die klompies diepgroen sipresbome wat daardie landskap sy karakter gee, en, soos elders op die kusgebiede van die Middellandse See, nie noodwendig met kerkhowe en kerke assosiëer word nie.

Spresbome en Sambreeldenne, Grasse, suide van Frankryk

Sipresbome en sambreeldenne, Grasse, suide van Frankryk

Vir my is hulle soos ‘n samekoms van mense wat in stille abstraksies ontaard het, wesens wat in voulose, kreukellose gewaad met gedempte ekstase op die ewigheid wag.

Nou die dag het ek ‘n meganiese dinosouris langs twee sipresse gesien waar ‘n man besig was om die fluweel ronding van die bome te snoei.  Ek neem ‘n foto en toe ek kyk daarna, besef ek dat ek en Claudie in dié twee bome gemorfeer het.   Ek sê mos, van daai smokkel …

Metamorfose

Metamorfose

 

Willem van der Walt

www.loertoer.wordpress.com

Les Semboules, Junie 2016

Bronne

Encyclopédie des Symboles

Wikipedia beelde: « Flonkernag » « Eiland van die Dood »

Foto’s: Willem

Dié inset word opgedra aan Gert Wentzel (1948 – 2016).

 

 

Advertisements

2 thoughts on “S I P R E S

  1. Lucia Wels June 16, 2016 at 4:16 pm Reply

    Hoe aangrypend, Willem! Ek sal dit vir seker vir Mike wys, en ek weet dat hy ook, net soos ek, daardeur geroer sal word.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: